Vahan Totovents
(1889-?)

1889'da Elazığ Mezre'de doğdu. 1897-1907 yılları arasında Mezre'de, 1887'de Ermeni taşra edebiyatının ustalarından Harputlu Hovhannes Tılgadintsi'nin (1860-1915) kurmuş olduğu Getronagan okulunda okudu. Tılgadintsi'nin ve yine taşra edebiyatı yazarlarından Siverekli Rupen Zartaryan'ın (1874-1915) öğrencisi oldu.

Ardosri Galyagner [Gözyaşı Taneleri] adlı şiiri İzmir'de Arevelyan Mamul [Doğu Matbuatı] gazetesinde 1907'de yayımlandı. İlk iki kitabı Averag [Yıkıntı] ve Sırink [Kaval] İstanbul'da 1908 -1909 yıllarında basıldı. 1909 yılında Paris'e, ve oradan da New York'a gitti. 1912 yılında Wisconsin Üniversitesi'ne kabul edildi. Edebiyat, tarih ve felsefe eğitimi aldı. İngilizce ve Fransızca öğrendi. 1915 yılında Kafkasya'ya gitti. Tiflis'te Hayasdan [Ermenistan] gazetesini yönetti. 1922'de Sovyet Ermenistanı'na yerleşti. Aylık mizah dergisi Şeşd'i [Vurgu] yönetti. 1923-1926 yılları arası Erivan Üniversitesi'nde İngiliz dili ve dünya edebiyatı dersleri verdi. Bu yıllarda roman, öykü, şiir, deneme, oyun türlerinde eserler verdi. Nor Püzantiyon [Yeni Bizans, 1925] adlı oyunu Sovyetler Birliği büyük ödülünü kazandı, Paris dahil pek çok yerde sahnelendi. 1934 yılında I. Sovyetler Birliği Yazarlar Konferansı'na katıldı. Stalin kovuşturmaları sırasında tutuklandı (1936-37), bir süre hapishanede kaldı, daha sonra kendisinden haber alınamadı. Bu arada, son çalışması olan bin sayfalık tarihi romanının elyazmaları ve devlet basımevine teslim etmiş olduğu Dzirani Dzarı [Kayısı Ağacı] öykü derlemesi de basılmadan kayboldu.

Kaynak: Aras Yayıncılık