Şaşyan Manuel
(1775-1858)
 
Boğos'un oğlu olan ve umumiyetle hekim ismi alınan Manuel Şaşyan babasının vefatından sonra İkinci Sultan ve Abdülhamit tarafından saray hekimliğine tayin edilmiştir. Napoli (İtalya) ve Padova tıb fakültesinden mezun olarak lâyıkiyle pederinin halefi olabildi. Bilâhare Sultan Abdülmecid'in şahsi hekimi olmuş ve kazandığı şöhret onun henüz inşa edilen Pangaltı Ermeni katolik hastanesi başhekimliğine tayiniyle bir derece daha ehemmiyet kesbetmişti.

1838 tarihinde Sultan Mahmut II. nin Galatasarayın eski binasında Türkiye birinci tıbbiye mektebini tesis ettiği zamanlarda, Manuel Hekim onun müşaviri olmuş ve bu maksatla Şehzadebaşındaki Cerrahlar Mektebini yıktırarak yenisinin meydana gelmesine sebep olmuştur. Bu münasebetle Sultan Abdülmecid kendi eliyle göğüsüne iftihar nişanını takmıştır. 1828 sürgününde Hekim Manuel, Paşa kapısına sığındığından, evinde bulunamayıp sürgünden kurtulmuştu .

Meşhur olan doktor Manuele dair o zamanların efkârı umumiyesi hakkında bir fikir edinmek için, Vartan Paşa tarafından intişar eden ermenice harflerle türkçe yazılan Mecmuayı Havadis'in 1858 senesi ve Ocak 11 numaralı nüshasında neşredilen vefatın ilânı burada dercetmeği faydalı buldum.

"___ Müddeti medideden berü Mabeyni Hümayunu hazreti Şahanede tebabeti ile meşhur ve müftehir olan hezakatlü Şaşyan tabib Manuel ağa cenableri, fazilet, diyanet ve sevable imrar ettiği uzun ömrün neticesinde ba emrullah vâsıl olup, mahı hali dokuzuncu perşembe gecesi, vefatı vukui ile irtihali dar'ı baka eylemiştir. Müteveffayı mumaileyhin meşhudu âmme olan sıfatı memduhesi, bendegânı kadimeyi Şahaneden bulunması ve Düzoğlu hanedanı müteberrine olan karabeti, vefatından hâsıl iden keder ve matemi taamim edüp ber veçhi taziyet beyanı hale iptidar olmuştur". Elhasıl, Doktor Vahram Torkomyan'la birlikte diyebiliriz ki Hekim Manuel Türk Ermenileri tababetinin birinci evlâdı olmuştur.

Kaynak: agos.com.tr