Nesimi Çimen

Anadolu coğrafyasında yer alan Alevi-Bektaşi kültürünün müzikal ürünleri öylesine çeşitlilik gösterir ki, bu ürünler ve bunların yaratıcılarını bir kalemde tespit etmek ve anlatmak nerdeyse imkansızdır. Yöreden yöreye değişen dil ve müzik özellikleri, ocaklara bağlı olarak çeşitlenen ritüel uygulamaları ve nihayet kültürün yaratıcıları, uygulayıcıları ve aktarımcıları olan aşıkların/ozanların kişisel özellikleri Alevi-Bektaşi ses kültürünün temel belirteçleri arasında yer alırlar. Özellikle aşıkların, topluluğun bünyesinde böylesine önemli bir işleve sahip olmalarına rağmen şairlikleri ayrı yer tutulmak üzere müzikal bakımdan yeterince alındıkları söylenemez. Zira aşık tarzı müzik ve şiir, kişisel bir nitelik taşımasının yanında, bir yörenin, bir topluluğun top yekun kültürünü anlamak bakımından önemli izler taşırlar.

Anadolu sahasında öyle aşıklar vardır ki onların sanatsal özelliklerim ortaya koymak, yalnızca yaşam öykülerini irdelemekle mümkün olmaz. Bu sanatçıların sosyal konumlarını ele almadan onların sanat etkinliklerim anlamak ve irdelemek neredeyse imkansızdır. Aşıkları sanatında kültürel yayılmanın, siyasal etkinliklerin yöresel çeşitliliğin tüm ayrıntılarını bulabilirsiniz... Yukarıda sıralanan bu özellikleri bünyesinde barındıran aşıklardan birisi de Nesimi Çimen'dir.

Anadolu'daki Alevi-Bektaşi toplulukların kültür bölgeleri arasında yer alan ve Tunceli, Malatya, Kahramanmaraş, (Kayseri-Sarız), Adana illerini kapsayan bir hat üzerinde yaşayan Aleviler, müzikal bakımdan özgün simalarının yetiştiği bu hat içerinde ve sıraladığımız bu nitelikleri en yüksek icra düzeyi ile hayata geçiren Nesimi Çimen, gelenekten aldığı birikimi kişiliği ile kaynaştırmış ve son yıllarda icracılar arasında da sıklıkla dile getirilen Nesimi Tavrı'nı meydana getirmiştir.

Nesimi Çimen muhabbete yatkın kişiliği sayesinde çeşitli meslek gruplarından kişilerle sıcak ilişkiler tesis etmek mahir bir insandır. Özellikle müzik dünyasının önde gelen isimleri ile kısa zamanda dostluk kurar. Kurduğu bu dostluklar onun kimi zaman Radyo (TRT) ve piyasa camiasıyla, kimi zamanda konservatuar camiasıyla ilişkide olmasını sağlamıştır.

Nesimi Çimen 1960'lı yılların İstanbul'unda aktif siyasetle tanışır. Bu, onun kişiliğinde bir değişimin ilk habercisi olduğu gibi, sanat yaşamımn da bundan sonraki dönemde yörüngesi olacaktır. Bu dönemden itibaren Nesimi mahlasıyla toplumcu ve gerekçi şiirler yazmaya başlar. 0, artık gelenekten aldığı "usta malı" deyişleri sazıyla ve sesiyle yorumlayan usta bir sanatçı olmanın yanında, toplumsal sorunları şiirlerinde dile getiren, baskıya ve zulüme başkaldıran "halk ozanı" kimliğine bürünmüştür.

Ana dili Kürtçe olduğundan kırık bir Türkçesi vardır. Bu, onun Türkçe söylediği deyişlere ayrı bir lezzet katar; daha da dikkat çekici hale getirir. Nesimi Çimen, kendi şiirlerini sazı eşliğinde dile getiren ve asıl olarak şair kimliğini öne çıkarıp sazını sözün yardımcısı olarak kullanılan klasik aşık tiplemesinden farklı, özel bir yapıya sahiptir. 0, yerel düzeyde de olsa usta bir bağlamacı olarak daha fazla tanınmıştır. Yukarıda belirttiğimiz hat üzerinde yer alan yörelerde küçük boy bağlamaya Ruzba, Inzva, Dede Sazı, Balta Saz gibi isimler verilir. Özel perde bağları olan, tezene kullanmadan sağ elin parmaklarını teller üzerine vurmak suretiyle çalınan (Şelpa, Pençe) bir tür cura diyebileceğiniz bir enstrüman Nesimi Çimen'in icrası sayesince adete şaha kalkmıştır. Nesimi Çimen'in icrası bu yörelerdeki çalım tekniklerinin bir sentezi gibidir.

O'nu ve O'nun sanatını anlatmak bu denli sınırlı satırlar içinde mümkün değildir elbette... Son olarak belirtmeden geçemeyeceğim bir husus daha var ki. bu O'nun sadece usta bir halk ozanı olmasının yanında "dava adamı" olduğunun göstergesidir sanırım. 1987 veya 1988 yıllarıydı... Gülhane Parkı'nda yapılan etkinliklerin bir parçası olarak "Aşıklar Şöleni" düzenlenmişti. Bu etkinliğe Nesimi Çimen de davetliydi. Kuliste bir süre sohbet ettik. Benim aşıklarla ilgili sorduğum bir soruya şöyle cevap vermişti: "Aşıklar dava adamı olurlar. Pir Sultan'ın, Kul Hikmet'in, Hayati'nin yolundan giderler.(...) Pir Sultan'ın yoluna serimizi bile hiç düşünmeden veririz biz. Bu onurdur bizim için..." 1993 yılında Pir Sultan'ın yolunda "davası uğruna" canım teslim etti büyük usta... Ruhu şad olsun.

Kaynak: Melih Duygulu