Hamdullah Suphi Tanrıöver

Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyetin ilk yıllarında mecliste yaptığı coşkulu konuşmalarıyla tanınan siyaset adamı ve yazar Hamdullah Suphi Tanrıöver 10 Haziran 1966’da İstanbul’da öldü. Tanzimat döneminin tanınmış bilim ve devlet adamlarından Abdüllatif Suphi Paşa’nın oğlu olan Tanrıöver 1885’te İstanbul’da dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Mekteb-i Sultani’de tamamladı ve meslek olarak öğretmenliği seçti. Ayasofya Rüşdiyesi’nde hitabet ve Fransızca, Darülmuallimin’de Türk Edebiyatı, Darülfünun’da Türk-İslam sanatı tarihi dersleri verdi. İlk şiirini amcası Samipaşazade Sezai’nin Paris’te yayımladığı Şura-yı Ümmet gazetesinde yayımladı (1902).

1909’da Fecr-i Ati topluluğuna katılan Tanrıöver 1911’de bu topluluktan ayrılarak Genç Kalemler çevresinde gelişen Milli Edebiyat akımına bağlandı. 1912’de milliyetçilik akımının İstanbul’daki merkezi olan Türk Ocağı’na girdi ve ertesi yıl bu kurumun başkanlığına getirildi. Türk Ocağı’nın başkanı olarak Türkçülük ve milliyetçilik adına çalışmalarda bulundu. İstanbul’daki işgalci güçlere karşı düzenlenen açık hava toplantılarında, daha sonra TBMM’de ve Kurtuluş Savaşı yıllarında hitabetin etkili örnekleri olarak gösterilen konuşmalar yaptı ve güçlü bir hatip olarak tanındı. 1920’de Saruhan, 1923’te İstanbul milletvekili olarak TBMM’de bulundu.

1920ve 1925 yıllarında iki kez milli eğitim bakanlığına getirildi. 1927’de yeniden İstanbul milletvekili seçildi ve 1935’te Brüksel büyükelçiliğine atandı. 1943’te İçel ve 1946’da İstanbul milletvekili olarak yeniden meclise girdi. 1950 seçimlerinde DP listesinden bağımsız Manisa milletvekili, 1954’te yine DP’den İstanbul milletvekili seçildi. 1957’de Hürriyet Partisi adayı olarak katıldığı seçimleri yitirdi ve ölümüne kadar Türk Ocakları Merkez Heyeti’nin başkanlığını yürüttü. Kültür ve siyaset hayatının renkli simalarından ve coşkulu hatiplerinden biri olan Tanrıöver’in konuşmalarından seçmeler Dağ Yolu (1928-1931), yazıları da Günebakan (1929) isimli kitaplarda toplandı.

Kaynak: ata.boun.edu.tr