Ebu’l – ız İsmail el-Cezeri
( ? – 1206)

Fransızlar sibernetik ilminin kurucusunun Rene Descartes (1596 / 1650) ve Pascal (1623 / 1642) olduğunu iddia ederler, İngilizler Roger Bacon (1220 / 1292) ve Carles Babbage (1792 / 1871), Bunlara karşılık Almanlar ise sibernetik ilminin Le İbnis’le (1646 / 1716 ) başladığını savunurlar. Oysa ki, Dr. Toygar Akman’ın araştırmaları sonucunda, Ebu’l – ız İsmail el-Cezeri’nin 1204 tarihinde yazdığı ve şu an Topkapı Sarayı’nda bulunan Kitab-ül Cami-i Beyn-el İlm-i Vel-amel En-Nafi-i fi Sınat-il Hiyel adlı kitabında sibernetik ilmine dair çalışmaların olduğu anlaşılmıştır.

Alimin bu kitabında su saatleri, otomatlar, su kaldırma düzenleri, fiskiyeler, bir şifreli anahtar ve benzeri pek çok pratik ya da estetik mekanizma ya da düzenin tasarlanması ve gerçekleştirilebilmesini anlatmıştır. Ayrıca Cezeri, bugünkü adı Diyarbakır olan eski Amid’de Artuklu hükümdarının sarayında, otuz iki yıl hizmet etmiş bir saray mühendisidir.

Kaynak: www.marev.org.tr