Çerkez Ethem
(1885 - 1948)

Kafkasya’nın Şapsığ yöresinden göç ederek Bandırma’ya yerleşen bir Pşevu ailesinden. 1886 yılında Emre köyünde doğdu.

 

Rüşdiyeyi ve Küçük Zabit Mektebi’ni bitirdi. Balkan Savaşları’na katılarak yaralandı. Birinci Dünya Savaşı’nda Sencer Eşref Bey’in yönetimindeki Teşkilat-ı Mahsusa’da çalıştı. Yunanlıların İzmir ve çevresini işgali üzerine Anadolu’ya geçen Aşharuva Rauf Bey’in ve Zaraho Bekir Sami Bey’in uyarılarıyla Yunanlılara karşı eyleme geçti. Örgütçü yeteneğiyle diğer bazı Kuva-yı Milliye çetelerini de tasfiye edip kendi güçlerine katarak sağlam bir cephe oluşturdu.

Emrindeki atlı güçlere ‘Kuva-yı Seyyare’ adı verildi. Yunan Cephesi’ne çekilerek Marmara ve İç Anadolu’daki karşı ihtilal hareketlerinin bastırılmasında vurucu güç olarak kullanıldı. Bu suretle TBMM’nin toplanarak ülkenin kaderini eline almasında önemli bir rol oynadı. Düzce, Adapazarı, Çorum, Yozgat gibi ayaklanma bölgelerinden toplayarak güçlerine kattığı yeni gönüllülerle daha da güçlenerek TBMM Hükümeti’nin dayanağı, en güçlü Kuva-yı Milliye komutanı haline geldi.

Kendisine resmen ‘Milli Kahraman’ ünvanı verilerek TBMM’de ayakta karşılandı. Ethem Bey’in Yozgat Ayaklanması’nın bastırılması sırasında, hükümet üzerinde giriştiği bazı güç gösterilerinden de kuşkulanan Mustafa Kemal Paşa, sol eğilimli Yeşilordu Cemiyeti gibi Kuva-yı Seyyare’yi de dağıtmaya karar verdi.Çerkes Ethem’in TBMM’ye çektiği hakaret dolu bir telgraf, TBMM’nin bütünüyle aleyhine dönmesine neden oldu. Lozan Antlaşması’ndan sonra da 150’lik listeye dahil edildi. Önce Mısır’a sonra da Ürdün’e gitti. 150’liklerin affından sonra da Türkiye’ye dönmedi. 1948 yılında Amman’da öldü.

Kaynak: turkuaz.zaman.com.tr