esinlenilerek konulan Aytmatov, Kazakistan Cambul Veterinerlik Teknik
Okulu’nda okudu. Daha sonra Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki Tarım
Enstitüsü’nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat
Enstitüsü’ne gitti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova’da
eğitimini sürdürdü.
Edebiyat yaşamı Moskova’da başlayan Aytmatov, bu yıllarda Pravda
gazetesinde çalıştı. Ardından, yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957
yılında Sovyet Yazarlar Birliği’ne üye kabul edildi.
Aytmatov, 1963’te Lenin Ödülü’nü aldı. 1970’de yazdığı “Selvi Boylu Al
Yazmalım” eseri Türkiye’de filme alındı. Bazı eserleri de Rusya’da
sinema filmi oldu.
Yapıtları yüz ellinin üstünde dile çevrilen Aytmatov’un eserleri
arasında Zorlu Geçit (1956), Yüzyüze (1957), Cemile (1958), İlk
Öğretmenim (1962), Dağlar ve Steplerden Masallar (1963), Elveda,
Gülsarı (1966), Beyaz Gemi, Selvi Boylum Al Yazmalım (1970), Fuji
Dağının Tepesi (1973), Gün Olur Asra Bedel (1980), Darağacı - Dişi
Kurdun Rüyaları (1988), Toprak Ana, Cengiz Han’a Küsen Bulut,
Çocukluğum, Kırmızı Elma ve Rusya ve Kırgızistan’da pek çok ödül alan
Dağlar Devrildiğinde-Ebedi Nişanlı bulunmaktadır.
Ünlü Fransız şairi Louis Aragon, üne kavuştuğu eseri “Cemile” için “en güzel aşk romanı” demişti.
Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Kırgızistan’ın bağımsızlığına
kavuşmasından sonra, edebi çalışmalarının yanı sıra ülkesini
Lüksemburg, Belçika ve Hollanda’da büyükelçi olarak temsil eden
Aytmatov, AB, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini
de üstlendi. Kırgız yetkilileri, 80. doğum günü dolayısıyla 2008 yılını
Aytmatov yılı ilan etmişti.
Eşi hayatta olan Aytmatov’un 3 oğlu ve bir kızı bulunuyor. Almanya’nın
Nuremberg kentinde 10 Haziran 2008 tarihinde hayata veda eden dünyaca
ünlü yazar ve devlet adamı Cengiz Aytmatov’un eserleri 150’nin üzerinde
dile çevrildi.
Kırgızistan Devlet Başkanlığı Basın Sözcüsü Dosalı Esenaliyev,
yaptığı açıklamada, Almanya'nın Nünberg kentinde tedavi gören Cengiz
Aytmatov'un hayatını kaybettiğini bildirdi. Esenaliyev, yazarın ölümü
ile ilgili olarak Devlet Başkanı Kurmanbek Bakiyev'in
bilgilendirildiğini söyledi.
Solunum cihazına bağlı olarak
yoğun bakımda tutulan yazarın sağlık durumunun 10 Haziran 2008 günü
kritik durumuna geldiği ifade edilmişti.
Aytmatov, bir Rus televizyon
kanalının belgesel çekimleri için gittiği Tataristan'ın başkenti
Kazan'da 16 Mayıs'ta ani böbrek rahatsızlığı geçirmesi üzerine
hastaneye kaldırılmıştı. 79 yaşındaki yazar, 18 Mayıs'ta ambulans
uçakla Almanya'ya nakledilmişti.
Kırgızistan'da 2008 yılı, Cengiz Aytmatov yılı ilan edilmişti.
Kırgızistan’ın Talas eyaletinin Şeker köyünde 12 Aralık 1928’de dünyaya gelen, adı Cengiz Han’dan 
